Aanvoerders en zingevend leiderschap
 

Aanvoerders

Ajax - photo by Ancient ArtEen voetbalclub is in essentie een sportieve vereniging. Het gaat daarbij om het spelletje (en om te winnen). De metafoor van het elftal met een aanvoerder in het veld en de coach langs de lijn (in zijn eigen vak om zijn reserves vóór te gaan) is prachtig en gebruik ik vaak in mijn teamtrainingen.
Eén doel, communicatie, samenwerking. Omgaan met tegenstellingen en botsende belangen. Het kan zo mooi zijn, mits je al die ingrediënten accepteert en voor het gemeenschappelijke doel gaat…..

Maar waar gaat het tegenwoordig steeds meer om bij teams(porten)? Het gaat erom wie het uiteindelijk voor het zeggen heeft, om macht en nog meer macht en invloed. Een heel primair sentiment van overheersen. Veel macht en nog meer status.
Zeker in het prof voetbal. Zeker als je ooit al eens wat hebt gepresteerd. Ikonen zijn het. Aanvoerders van weleer, waar men in de maatschappij met respect naar kijkt. Als voetballers en als trainer: Hiddink, van Gaal, Cruijff.

Telkens blijkt echter, dat als je gevierd bent je statuspositie de macht overneemt. Macht corrumpeert. Hoe lastig is het niet om niet naast je voetbalschoenen te gaan lopen: Patrick Kluivert (die iemand omver rijdt), Robin van Persie (die iemand ongewenst benadert) of Royston Drenthe (die een jonge fan uitkaffert, nadat deze zijn dure T-shirtje per ongeluk met een viltstift bevlekt)?
Het is lastig om met de status als sterspeler om te gaan. Jongens als Patrick en Robin hebben dat met de jaren geleerd, zijn rustiger geworden.

Bij anderen echter gaat het nooit over. Zij moeten zich blijven gelden. Kijk eens naar de huidige perikelen bij AJAX. Sinds een paar dagen staan de clubiconen  Johan Cruijff en Louis van Gaal (weer) als kemphanen tegenover elkaar. Dat het bij AJAX over macht gaat is evident. Enkele indicatoren invloed, status, bobo-spelletjes, achterklap, lange tenen, zwarte pieten, verdeel en heers, bekokstovingen, plat eigen belang, manipulatie van personen en processen, potten die ketels verwijten.

Alles op basis van sentimenten en emoties uit het verleden. Dat heet (voetbal)historie.
Je zou denken, dat wijsheid met de jaren komt. En dat het selecte gezelschap met zoveel inzichten en potentie gezamenlijk de schouders onder het zwalkende AJAX zouden zetten. Maar niets schouder aan schouder. Verdeeldheid. Haantjes gedrag. Zie dat maar weer eens op de rails te krijgen.
Hiddink heeft gelijk: daar ga je toch je fikken niet aan branden? Aan zo’n slangenkuil. Je snapt hier geen bal meer van? Waarom moeten die bobo’s hun eigen ego nog verder oppoetsen met het merk AJAX als wagen? Ga toch voetballen!

Macht corrumpeert overigens niet alleen in de voetbalwereld. Op veel plekken in wereld en organisaties waar teveel macht, status of geld haar intrede doet, zie je hetzelfde fenomeen.
Neem het graaien van bankiers en de machtshonger van politici die banken en eurocrises veroorzaakten. Neem DSK/IMF. Zelfs wetenschappelijke macht, status en invloed corrumpeert. Ik laat ik de recente gebeurtenissen aan de universiteiten van Tilburg, Nijmegen en het Erasmus hierbij niet onvermeld.

Gelijke monniken, gelijke kappen. Dezelfde sentimenten, dezelfde uitglijers. Dwars door de samenleving heen.
Wat is er toch mis? Waarom gaat het toch steeds mis? Waarom lukt het aanvoerders van topclubs, politiek en bedrijven niet om hun leden voor te gaan? Met visie i.p.v. macht, met inspiratie i.p.v. manipulatie.

Ik denk, dat we in onze samenleving te weinig leren om naar onszelf te kijken. De maalstroom van geld en macht neemt dan automatisch over. Er ontbreekt in vele organisaties en instituties de ruimte om afstand te nemen, om te reflecteren, om tot inzicht te komen, om te relativeren en om de wil te ontwikkelen elkaar te begrijpen.
Zingevend leiderschap zou zich daar op kunnen richten.

Waarom lukt het aanvoerders van topclubs, politiek en bedrijven niet om hun leden voor te gaan? Waarom gaat het toch steeds mis? Zingevend leiderschap zou zich daar op kunnen richten.